Thương thay cho Formosa!

Bây giờ, nếu hỏi một người dân Việt Nam về tên công ty nước ngoài đầu tiên mà bạn nghĩ đến, ắt hẳn sẽ có rất nhiều người trả lời: "Formosa". Khỏi phải nói, mấy tháng vừa qua, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa (từ đây gọi tắt là Formosa) không có ngày nào là không xuất hiện trên mặt báo với hàng loạt những vụ bê bối môi trường: thảm sát phần lớn thủy sinh tại 4 tỉnh miền trung, chôn lấp trái phép chất thải và rất nhiều sai phạm nghiêm trọng khác. Không có gì bất ngờ khi Formosa là cái tên gánh chịu vô số búa rìu dư luận cùng sự phẫn nộ tột đỉnh của người dân Việt Nam. Gần như bao nhiêu sự căm ghét đổ dồn hết lên cái tên này.

Và đó cũng chính là lúc Formosa bị biến thành một nạn nhân đáng thương!

Đương nhiên, tôi hoàn toàn không ủng hộ Formosa. Họ đã làm những điều khủng khiếp đối với môi trường Việt Nam và vì lẽ đó, Formosa xứng đáng với những gì họ đang phải nhận. Án phạt 500 triệu đô la, sự ghét bỏ của người dân, những vết nhơ trong hồ sơ và cả sự soi mói cao độ của báo chí và dư luận. Tất cả đều xứng đáng, thậm chí họ còn đáng phải nhận nhiều sự trừng phạt hơn. Thế nhưng, dường như Formosa chỉ là cái bị bông để một dân tộc luôn thờ ơ với mọi thứ và bàng quan với việc môi trường xung quanh đang bị công nghiệp nặng hủy hoại, trút giận dữ vào, một thứ giận dữ giả tạo, để mà chứng tỏ rằng "Ồ, ta quan tâm đến môi trường". Formosa chẳng khác gì những kẻ trộm chó, đành rằng làm việc xấu, nhưng lại bị cả làng cả tổng, cả những người vốn luôn chẳng liên quan chút nào, đánh đến chết...

Tại sao?

Xin "bật mí" một bí mật mà chắc ai ai cũng biết. Đó là không chỉ có Formosa mới đang hủy hoại môi trường! Người ta kêu gào đòi Formosa cuốn xéo, nhưng họ không biết hoặc làm như không biết rằng các nhà máy Việt Nam cũng đã đủ giết chết môi trường trên đất nước "rừng vàng biển bạc đất phì nhiêu" này. Hãy một lần đi qua đường 18, tới với "thủ đô công nghiệp phía Bắc", Bắc Ninh. Bầu trời Yên Phong chưa bao giờ hết hình ảnh những ống khói nghi ngút bốc ra những luồng khét lẹt và đen kịt. Những kênh mương ở Tiên Du đã gần như ngả hết sang màu đen không dành cho sự sống. Bên cạnh 3 khu công nghiệp Quế Võ là những núi (dùng từ núi là chính xác theo nghĩa đen) rác thải công nghiệp khổng lồ. 

Nếu nói về sức tàn phá môi trường thì không cần nói đến các khu công nghiệp to lớn, chỉ cần một hai nhà máy cũng có thể gây ra những hệ lụy nghiêm trọng. Sau khi cụm công nghiệp Tân Dân, Chí Linh, Hải Dương, khánh thành nhà máy Nhôm Đông Á, chỉ 2 năm sau, sông Thiên gần đó đã gần như không còn tôm cá. Với việc nhà máy nước sạch cung cấp nước cho cả xã lấy nước từ sông này, sẽ sớm thôi xuất hiện những làng ung thư như ở Lâm Thao (Phú Thọ), Yên Phong (Bắc Ninh) hay Chương Mỹ (Hà Nội).

Đương nhiên, các doanh nghiệp không ai muốn xả thải để đầu độc môi trường. Nhưng đã là doanh nghiệp thì ai cũng muốn tối đa hóa lợi nhuận cả. Còn các cơ quan chức năng, dù đã thống kê và lên danh sách những làng ung thư, rồi nguyên nhân vì ai thì chắc ai cũng biết thừa, nhưng lại chẳng thấy kiểm tra xử phạt, hoặc nếu có thì chế tài cũng quá nhẹ và không đủ để buộc các doanh nghiệp phải đầu tư vào bảo vệ môi trường.

Nói đi cũng phải nói lại, chúng ta biết, chúng ta luôn luôn biết rằng tình yêu bao la với sự nghiệp công nghiệp hóa vô tội vạ để lấy thành tích đang dần giết chết chúng ta. Nhưng chúng ta không bao giờ lên tiếng! Chúng ta không bao giờ chửi bới và thù ghét giống như chúng ta đang làm với Formosa. Chúng ta đang chẳng làm gì cả và để cho "các Formosa" đầu độc bản thân mình, làm suy bại giống nòi của mình và tệ lậu hơn là tạo ra cho cái đất nước này một "văn hóa biết nhưng không nói". Chúng ta quan tâm đến cá chết ở 4 tỉnh miền trung, nhưng lại chẳng mảy may quan tâm đến bầu không khí ta thở đang bị nhiễm chì, nước ta uống đang bị phân lân, sắt và asen đầu độc.

Đáng thương thay cho Formosa, họ đang phải gánh hết những tội ác mà cả đống nhà máy xí nghiệp trên đất nước này đang gây ra, chỉ vì lòng ham muốn công nghiệp hóa lấy được của nhiều nhà hoạch định chính sách và sự thờ ơ đến đáng sợ của một số đông người dân. Cái danh xưng mỹ miều "công xưởng mới của thế giới" đang trở nên sắc nhọn như những mũi dao cứa vào sự tồn vong của cả đất nước.